Okulda şiddet bulaşıcı mı? Silahlar çocukların eline nasıl geçiyor?

Türkiye, son iki gün içinde yaşanan iki okul saldırısıyla sarsıldı. İlk olay Şanlıurfa’nın Siverek ilçesindeki bir lisede meydana gelirken, can kaybı yaşanmamıştı. Ancak kısa süre sonra Kahramanmaraş’ın Onikişubat ilçesindeki bir ortaokulda düzenlenen saldırıda 9 kişi hayatını kaybetti, 13 kişi yaralandı. Her iki saldırganın da olayın ardından yaşamına son verdiği belirtildi.

Kahramanmaraş Valisi Mükerrem Ünlüer, saldırganın babasına ait silahları kullanmış olabileceğini açıkladı. Yaşanan iki olayın ardından, çocuk yaştaki kişilerin bu tür silahlara nasıl erişebildiği sorusu yeniden gündeme geldi.

 SİLAH SATIŞI TELEGRAM'DAN... 

Hürriyet'in haberine göre, Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi ve bilişim teknolojileri uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık çocukların ateşli silahlara erişimi ile ilgili yaptığı açıklamada, özellikle Telegram gibi denetimi zor platformlarda kurulan grupların, bugün çok ciddi bir risk alanına dönüştüğünü dile getirdi. “Bu gruplarda sadece zararlı içerikler değil, aynı zamanda yasa dışı faaliyetlere dair yönlendirmeler de yapılabiliyor” diyen Kırık, sözlerine şöyle devam etti: 

“Çocuklar, neyin suç neyin risk olduğunu fark etmeden bu yapıların içine çekilebiliyor. Bazı durumlarda ise bu platformlar üzerinden silah ve benzeri tehlikeli araçlara erişim sağlanması, işin boyutunu çok daha vahim hale getiriyor. Özellikle silah satışı için Telegram adeta bulunmaz bir nimet oldu.”

BİREYSEL SİLAHLANMA YAŞI DÜŞTÜ 

Kırık, resmi veriler ve sivil toplum raporlarına dayanarak Türkiye’de ruhsatsız silahlanmanın ciddi boyutlara ulaştığını belirtti. Buna göre, toplumdaki her 10 silahtan yaklaşık 9’unun ruhsatsız olduğu, 2025 yılı içinde ise 110 binden fazla yasa dışı silahın ele geçirildiği ifade edildi.

Okullara kadar yansıyan son saldırıların, bireysel silahlanma yaşının giderek düştüğünü gösterdiğini vurgulayan Kırık, yılda 3 bini aşan silahlı şiddet olayları ve binlerce can kaybının, denetimsiz silah erişimini artık bir halk sağlığı ve güvenlik sorunu haline getirdiğini kaydetti.

 ‘ÇOCUK MUTLAKA ÖNCEDEN SİNYAL VERİYOR’

Çocuk ve ergen terapisti uzman psikolog Aynur Sayım, bu tür olayları gerçekleştiren çocuklarda mutlaka psikolojik veya psikiyatrik bazı sorunlar olduğuna vurgu yaptı:

“Bu tür çocuklarımızda öfke ve dürtü kontrol problemi ya da depresif durumlar gibi sorunlar olabiliyor ama sinyaller kesinlikle daha önceden geliyor. Mesela bu çocuklarda akran zorbalığı, sosyal izolasyon, şiddete eğilim gözleyebiliyoruz. Genelde kendisini değersiz ve dışlanmış hissetme, ailevi problemler ya da yapısal olarak dürtü kontrolü gibi sorunlar söz konusu olabiliyor. Bu çocuklarda şiddet konuşmaları, birden içe kapanma, yoğun öfke patlamaları, hayvanlara zarar verme eğilimi, intikam hissi ve planları veya eşya vurup kırmalar yaşanabiliyor.”

ÇEVRESİ DİKKATE ALMALI 

Siverek’teki saldırıyı gerçekleştiren öğrencinin olay öncesinde sosyal medyada sinyaller verdiği ortaya çıkarken, uzmanlar bu tür eğilimlerin çoğu zaman sözlü olarak da dile getirilebildiğine dikkat çekiyor.

Aynur Sayım, olumsuz duygular yaşayan çocukların planlarını arkadaşlarıyla paylaşabildiğini belirterek, öğretmen, aile ve çevrenin bu söylemlere karşı daha duyarlı olması gerektiğini vurguladı.

Bu tür olayların istisnai olduğunu ifade eden Sayım, ancak önceden bazı işaretlerin görülebileceğini belirterek, psikolojik destek hizmetlerinin güçlendirilmesi, erken farkındalık ve aile-okul iş birliğinin hayati önem taşıdığını söyledi.

OLAYLAR BİRBİRİNİ TETİKLEMİŞ OLABİLİR 

Uzmanlara göre peş peşe yaşanan okul saldırıları birbirini tetiklemiş olabilir. Aynur Sayım, bu tür olayların özellikle risk altındaki çocuklar için “model oluşturabileceğini”, ayrıntılı anlatım ve görsellerin de etkileyici olabileceğini belirtiyor. A

Öte yandan Kahramanmaraş’taki olayda saldırganın babasının silahlarını aldığının düşünüldüğünü hatırlatan Sayım, ulaşılabilirlik konusuna da dikkat çekti:

“Ailenin alması gereken önlemler de oluyor, yani bir destek mekanizması olmalı. Örneğin intihar riski bulunan hastalarımızın ailelerine varsa evdeki silahların veya kesici aletlerin kaldırılması veya pencerelere kilit takılması gibi öneriler veriyoruz. O nedenle ulaşılabilirliğin de sorgulanması gerekiyor. O yaştaki bir çocuğun bu silahlara erişmesi meselesinde ailenin alması gereken tedbirler önemli.”

Eğitim psikoloğu Prof. Dr. Abbas Türnüklü ise okullarda şiddeti önleyici çalışmaların yetersiz kaldığını ifade ediyor. Türnüklü’ye göre, çocuklara yalnızca akademik bilgi değil; uzlaşı, empati ve sorun çözme becerileri de kazandırılmalı. Yaşanan olaylar, eğitim sisteminde daha güçlü önleyici ve koruyucu adımlara ihtiyaç olduğunu ortaya koyuyor.

Türnüklü, "Matematik, fizik, kimya öğretiyoruz ama toplumsal yaşamda farklılıklarımızı nasıl yöneteceğimizi anlatmıyoruz. Bu çocuklar arkadaşlarını öldürüyor, öğretmenlerini öldürüyor. Bir insanın bu kadar uç bir duygu ve düşünceye ulaşabilmesi, yatırımın yeteri kadar sevgi, uzlaşı, diyalog ve sorun çözme ekseninde yapılmadığının bir göstergesi; ben mesajı öyle algılıyorum. Bu olaylar okullarımızda daha fazla önleyici ve koruyucu çalışmalar yürütülmesine bir ihtiyaç olduğunu gösteriyor.” ifadelerini kullandı.